Interakcje lekowe — fiszki

Sytuacja, w której obecność jednej substancji zmienia działanie drugiej — wzmacnia je, osłabia, przyspiesza lub opóźnia. Nie każda interakcja jest szkodliwa (np. lewodopa + karbidopa, amoksycylina + kwas klawulanowy).

Farmakokinetyczna: lek A zmienia STĘŻENIE leku B (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie). Farmakodynamiczna: stężenia bez zmian, zmienia się EFEKT (ten sam receptor, szlak lub narząd).

Czysto chemiczna reakcja POZA organizmem, np. w strzykawce lub kroplówce: furosemid wytrąca się w roztworach kwaśnych, ceftriakson tworzy nierozpuszczalne sole z wapniem w płynie Ringera.

Jony wielowartościowe (Ca, Mg, Fe, Al) z leków zobojętniających, suplementów i nabiału wiążą tetracykliny i fluorochinolony — wchłanianie spada o 50–90%. Rozwiązanie: rozdzielenie dawek o 2–4 godziny.

Podnoszą pH żołądka, a ketokonazol i itrakonazol wymagają kwaśnego środowiska do wchłaniania.

Np. sulfonamidy wypierają warfarynę z albumin, zwiększając frakcję wolną. Klinicznie mniej istotne niż głosi tradycja — ryzyko realne przy wąskim indeksie terapeutycznym, wiązaniu >95% i jednoczesnym hamowaniu metabolizmu.

Działa szybko (godziny–dni), stężenie substratu ROŚNIE → ryzyko toksyczności. Przykłady: azole, klarytromycyna i erytromycyna (nie azytromycyna), rytonawir, fluoksetyna, paroksetyna, amiodaron, cymetydyna, sok grejpfrutowy.

Działa wolno (dni–tygodnie, wymaga syntezy nowego enzymu) i wolno ustępuje; stężenie substratu SPADA → nieskuteczność. Przykłady: ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, ziele dziurawca, dym tytoniowy (CYP1A2).

Dym tytoniowy indukuje CYP1A2, przyspieszając metabolizm tych leków.

Probenecyd blokuje wydzielanie kanalikowe penicylin. NLPZ zmniejszają przepływ nerkowy i upośledzają wydalanie litu i metotreksatu (potencjalnie śmiertelne). Werapamil, amiodaron i klarytromycyna hamują P-gp → wzrost stężenia digoksyny i dabigatranu.